|
Strona 1 z 2 KFOR (Kosovo Force) to siły międzynarodowe pod auspicjami NATO, działające na terenie Kosowa.
Na początek kilka zdań o wojnie w Kosowie…
Napięcia pomiędzy Serbami i Albańczykami zamieszkującymi Kosowo trwały od wieków. W 1989 roku Federalna Republika Jugosławii zniosła autonomię w Kosowie, co spowodowało natychmiastowy bojkot wszelkich instytucji serbskich przez Albańczyków. Podczas rozpadu Jugosławii, w 1991 roku, Albańczycy mieszkający w Kosowie zażądali niepodległości prowincji. W przeprowadzonym referendum większość obywateli opowiedziała się za niepodległością. Odbyły się wybory, w których wybrany został prezydent i parlament. Nowych władz nie uznała Serbia. Ta sytuacja, nawoływania przez Wyzwoleńczą Armię Kosowa do zbrojnego buntu oraz Serbskie represje wymierzone w albańskich mieszkańców Kosowa spowodowały napięcia w całej prowincji.
Wojna w Kosowie pomiędzy Republiką Federalną Jugosławii (wojskowymi i policyjnymi oddziałami Serbii i Czarnogóry) a Armią Wyzwolenia Kosowa (UÇK) w trakcie jej trwania była wspierana przez niektóre kraje NATO, tj. Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, Francję, Niemcy, Danię, Norwegię, Włochy, Holandię, Belgię, Kanadę, Portugalię i Hiszpanię. Wojna trwała w okresie od 24 marca do 10 czerwca 1999 roku głównie na terenie ówczesnej Republiki Federalnej Jugosławii, przy czym praktycznie nie dotknęła Republiki Montenegro.
Wojna w Kosowie obejmowała dwa konflikty zbrojne rozgrywające się w Autonomicznej Prowincji Kosowo i Metochii wchodzącej w skład Jugosławii:
- wojnę partyzancką w latach 1996-1999 o zdobycie kontroli nad Kosowem, którą rozpoczęły Oddziały UÇK przeprowadzając serię ataków partyzanckich na serbskie siły porządkowe, reprezentantów władzy oraz zamachów terrorystycznych wycelowanych w jugosłowiańskie i serbskie siły. W tej sytuacji w 1998 roku na pomoc serbskiej policji przyszła regularna armia jugosłowiańska przeprowadzając szeroko zakrojoną akcję zbrojną wymierzoną w UÇK;
- operację bombardowań lotniczych na serbskie cele wojskowe i strategiczne pod kryptonimem ALLIED FORCE (Sojusznicza siła) przeprowadzoną przez siły NATO.
W wyniku odrzucenia przez Serbów planu przygotowanego przez Grupę Kontaktową na konferencji w Rambouillet 24 marca 1999 roku wybuchła wojna. Rozkaz rozpoczęcia nalotów uzależniony był od decyzji politycznych i militarnych Rady Północnoatlantyckiej. Atak ALLIED FORCE składał się z kilku faz, które obejmowały szereg operacji zmierzających do uzyskania pełnej kontroli nad terytorium Kosowa:
- FAZA 0 – 20 stycznia 1999 r. - na podstawie decyzji politycznej większości państw NATO siły powietrzne Sojuszu rozmieszczone zostały na wyznaczonych lotniskach, skąd miały wziąć udział w nalotach.
- FAZA I – 24 marca 1999 r. - prowadzenie ograniczonych działań powietrznych przeciwko z góry wytypowanym celom o znaczeniu militarnym. Faza ta rozpoczęła się atakami wymierzonymi w jugosłowiańską obronę przeciwlotniczą (wyrzutnie rakietowe, punkty radarowe, urządzenia kontrolne, lotniska i samoloty) na terenie całej Jugosławii.
- FAZA II – 27 marca 1999 r. - na skutek braku reakcji rządu jugosłowiańskiego, która do tego czasu nie podjęła inicjatywy pokojowej, rozszerzenie celów nalotów na infrastrukturę wojskową oraz wymierzone bezpośrednio w siły wojskowe stacjonujące w Kosowie (główne kwatery dowodzenia, koszary, instalacje telekomunikacyjne, magazyny broni i amunicji, zakłady produkcyjne i składy paliw). Rozpoczęcie tej fazy operacji było możliwe dzięki jednogłośnej decyzji członków Paktu Północnoatlantyckiego.
- FAZA III - znaczne rozszerzenie powietrznych działań przeciwko szczególnie ważnym celom o znaczeniu wojskowym na północ od 44 równoleżnika na obszarze całej Jugosławii. Po miesiącu powietrznej kampanii dla NATO stało się oczywiste, że dotychczasowa strategia była nieskuteczna. W kwietniu 1999 r. na szczycie NATO w Waszyngtonie zdecydowano się na większą elastyczność w atakowaniu nowych celów wyznaczonych podczas I i II fazy w celu osiągnięcia celów taktycznych w Kosowie i strategicznych na terenie Jugosławii.
- FAZA IV - wsparcie działań stabilizacyjnych w Kosowie.
- FAZA V - przegrupowanie sił i powrót wojsk do baz. Równocześnie na terenie Kosowa obie strony prowadziły liczne działania zbrojne. Organizacje międzynarodowe alarmowały głównie o czystkach etnicznych prowadzonych przez Serbów. W wyniku tych działań szereg wysoko postawionych urzędników Jugosłowiańskich, w tym prezydent Slobodan Milošević, zostało postawionych w stan oskarżenia przez Międzynarodowy Trybunał Karny ds. Zbrodni w Byłej Jugosławii (ICTY). Wiele z tych spraw przekazano pod jurysdykcję Międzynarodowego Trybunału Zbrodni Wojennych w Hadze. Porozumienie o warunkach wycofania wojsk serbskich z Kosowa oraz wejścia do prowincji sił międzynarodowych KFOR podpisano 9 czerwca 1999 roku w Kumanovie.
Obie strony konfliktu dopuszczały się aktów przemocy wobec ludności cywilnej, co przyczyniło się m.in. do znacznej emigracji miejscowej ludności. W przeciągu kilku miesięcy zginęły setki ludzi, a około 200 tysięcy uciekło z miejsca zamieszkania.
ONZ szacuje, że w czasie działań wojennych, w okresie od marca 1998 r. do kwietnia 1999 r., z terenu Kosowa uciekło lub zostało przeniesionych około 340 tysięcy Albańczyków. Większość z nich udało się do Albanii, Czarnogóry i Macedonii. Siły rządowe niszczyły dokumenty tożsamości uciekającej ludności (tzw. czystki tożsamości), które w znacznym stopniu utrudniły identyfikację i kontrolę powracających po wojnie ludzi. Strona serbska twierdzi, że od czasu zakończenia wojny, na teren Kosowa przeniosło się około 300 tysięcy ludzi, podających się za byłych mieszkańców regionu. Z racji braku spisów śmierci i narodzin, sprawa nie może być rozstrzygnięta.
Materialne straty poniesione w przeciągu 11 tygodni bombardowań oceniono na większe od tych poniesionych podczas II wojny światowej.
Sytuacja w Kosowie nadal nie jest stabilna. 17-18 marca 2004, pod dowództwem władz UÇK i ASRH, miały miejsce zamieszki i pogromy Serbów (tzw. pogromy marcowe). Zorganizowane bandy albańskie (liczące nawet ponad 3000 osób), pomimo ochrony KFOR-u, wdzierały się na teren enklaw serbskich i dokonywały mordów i zniszczeń. KFOR w pierwszej kolejności zapewniał bezpieczeństwo własnym żołnierzom, następnie ewakuował zagrożonych Serbów i Cyganów.
|
KFOR - historia
